Stemverzorging bij verkoudheid

Als je een groepje mensen zonder gêne hoort praten over onsmakelijke zaken als de dikte van slijm in hun holtes en de mate van droogte of natheid van hoest, dan weet je vrijwel zeker dat je met zangers te maken hebt. Niets veroorzaakt zoveel paniek bij een zanger als een fikse verkoudheid. Kun je nog wel dat concert zingen of moet je toch afzeggen? Zet die kriebelhoest door of is het nu eindelijk aan de beterende hand? Op het conservatorium of op koren hoor je in het virusseizoen dagelijks zangers gesprekken voeren over hun slijmellende.

Kruidenthee voor de keel
Kruidenthee voor de keel

Veel dingen kun je nog gewoon doen als je verkouden bent: een kantoorbaan, rustig bewegen, het huishouden. Maar voor zingen gooien snot en slijm al snel roet in het eten. Vooral als je kriebelhoest hebt en bij elke flinke inademing een hoestbui niet is te onderdrukken, zal je wel moeten wachten tot dat over is. Helaas is daar niet zoveel aan te doen.

Als je verkouden bent, komt het er toch op neer dat je geduldig moet afwachten tot je beter bent. Alles wat ik hieronder schrijf is geen medisch advies, maar het zijn tips om de ellende wat te verzachten en je er wat beter doorheen te slaan. Het zijn allemaal dingen die ik zelf heb getest en die ik prettig vind. Dat kan voor iedereen anders zijn natuurlijk. Ga naar een dokter als je lang aanhoudende klachten hebt of als je stem of gehoor niet goed herstellen na een verkoudheid of als je pijn in je holtes blijft houden.

Zingen tijdens verkoudheid

Tijdens een verkoudheid kan je vaak wel blijven zingen. Vooral als het nog voornamelijk in de neus zit. Doe wat rustige oefeningen in het midden van je stem (niet meteen heel hoog of laag) en beoordeel of je geen extra keelpijn krijgt door het zingen. Als je voor publiek gaat zingen wil je zeker weten dat het nog acceptabel klinkt. Omdat je je eigen stem anders hoort dan iemand anders, vooral als je verkouden bent, kun je beter even voor een huisgenoot voorzingen en vragen hoe het klinkt. Je kan ook in een hoek zingen, waardoor je je eigen geluid terughoort. Klinkt het onaangenaam of verergeren de klachten na wat oefeningen dan kun je beter rust nemen van het zingen. Vooral als het niet nodig is om te studeren of te repeteren, zou ik het een paar dagen laten.

Als je kriebelhoest hebt, zul je merken dat je bij elke inademing enorme kriebel in je keel krijgt. Dan is het niet verstandig om te zingen. Hoesten is niet goed voor je stem en dit extra opwekken lijkt mij geen goed idee.

Stemverzorging

Een aantal algemene tips die gelden bij verkoudheid:

  • Schraap niet steeds je keel. Als je last van slijm hebt, drink dan een slokje water en probeer het weg te spoelen of gorgelen. Schrapen is slecht voor de stembanden.
  • Drink genoeg water. Dit is altijd het beste, maar nog belangrijker als je verkouden bent. Je stembanden moeten goed gehydrateerd blijven om goed te kunnen functioneren. Of drink een kruidenthee die je klachten wat verzachten. Bijvoorbeeld tijmthee tegen kriebelhoest. Lees meer daarover hieronder.
  • Als je echt veel keelpijn en een krakende stem hebt, praat dan zo min mogelijk. Geef je stem wat rust.
  • Als alles dicht zit, kun je stomen met een beetje zachte etherische olie, zoals dennenolie. Gebruik geen eucalyptus. Dit is te agressief voor de slijmvliezen.

Thee en kruiden

Het is fijn om thee te drinken die je keelpijn verzachten of zorgen dat je wat meer lucht krijgt. Hieronder schrijf ik over mijn favorieten.

Kruidenmengsel voor verzachting, slijmoplossing en ontsmetting

Als ik keelpijn heb, maak ik vaak een mengsel van kruiden met verschillende werking. De kruiden die ik er (in wisselende samenstellingen) in doe zijn:

Kruiden voor de keel
Een kruidenthee kan de pijn van de verkoudheid wat verzachten
  • Salie: ontsmet en kalmeert. Het werkt kalmerend op de maag en dat is waar de meeste verkoudheden vandaan komen.
  • Citroenmelisse: werkt op de bovenste bronchiën.
  • Lindebloesem: werkt op de onderste bronchiën.
  • Heemst: is slijmoplossend.
  • Tijm: kalmeert de hoest.

Recept:

Doe een handje van dit mengsel in een theepot met kokend water en laat in ieder geval vijf minuten trekken. Giet de thee door een zeefje in een kopje en drink het langzaam met kleine slokjes. Je kan er ook mee gorgelen. Als je vooral veel vastzittend slijm hebt kun je ook alleen heemst gebruiken.

Tijm

Van de dokter kreeg ik eens codeïne voorgeschreven tegen de kriebelhoest. Deze duurde al weken en ik sliep slecht doordat ik de hele nacht moest hoesten. Bovendien legde de huisarts uit dat je door het hoesten een rauwe keel kan krijgen waar bacteriën op kunnen gaan woekeren. Dan gaat een virusinfectie over in een bacteriële infectie. De codeïne hielp erg goed en ik kon weer lekker slapen. Helaas had ik een keer symptomen van een lichte overdosis, terwijl ik niet meer dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid codeïne had genomen. Liever wilde ik deze pillen niet meer gebruiken en ging op zoek naar een alternatief. Voor mij hielp tijm heel goed. Je kan natuurlijk tijmsiroop kopen, maar dat is een suikergoedje en dus niet zo goed voor de tanden. Daarom zet ik er gewoon sterke thee van.

Recept:

Zet een liter thee door kokend water te gieten op een flinke hand gedroogde tijm. Laat vijf minuten trekken en giet het dan door een zeefje in een thermoskan. Drink voor het slapengaan langzaam een kopje en zet de thermoskan naast je bed. Bij mij onderdrukt de tijm ongeveer vier uur lang de hoestprikkel. Dus drink ik ’s nachts als het uitgewerkt is nog een keer een mok. In totaal kan ik dan acht uur goed slapen.

Gember en citroen

Zelf drink ik deze thee alleen als ik het wat benauwd heb, maar ik heb zangvrienden die dit vrijwel altijd drinken als ze keelpijn hebben. Gember zorgt ervoor dat de longblaasjes verder open gaan staan en dus voor meer lucht. Het smaakt lekker warm en pittig.

Recept:

Zet een steelpannetje op het vuur met daarin water, wat stukjes verse gember en een citroen in stukken. Laat even doorkoken tot de thee goed sterk is. Je kan het eventueel drinken met een lepeltje honing voor de smaak. Van honing wordt gezegd dat het ontsmettend werkt, maar dit klopt niet helemaal. Dit geldt namelijk alleen voor ongepasteuriseerde honing. Drink niet te de hele dag honing in de thee, want het kan een uitdrogend effect hebben op de stembanden.